Αρχιτεκτονική Κληρονομιά

Δίπλα στις ονομαστές αρχαίες πόλεις και τα μεγάλα μνημεία του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης στέκεται η νεότερη αρχιτεκτονική κληρονομιά της ανατολικής Κρήτης. Λιτή, αλλά ενδιαφέρουσα. Είναι κυρίως τα κατάλοιπα του αγροτικού και ποιμενικού βίου των τελευταίων αιώνων, πραγματικά ένας αρχιτεκτονικός πλούτος. Πέτρινα κυρίως κτίσματα και έργα: ξερολιθιές, λιθόστρωτα, αγροικίες, πατητήρια, αλώνια, νερόμυλοι, ανεμόμυλοι, δεξαμενές, πηγάδια , κρήνες, κανάλια, γούρνες, μαντριά, μητάτα, καλύβια. Αλλά και μικρά ή συμπληρωματικά οχυρωματικά έργα, κάστρα, πύργοι, τείχη. Πολλά θρησκευτικά κτίσματα, ναοί, ξωκλήσια , μοναστήρια , ερημητήρια… και βέβαια πόλεις και χωριά.

Όλα θαυμαστά έργα λαϊκής αρχιτεκτονικής, υποδείγματα προσαρμογής στο φυσικό τοπίο και το κρητικό περιβάλλον.

 

                

 

Εκείνο όμως που κυριαρχεί και ομορφαίνει την ύπαιθρο της ανατολικής Κρήτης είναι το χωριό. Μικρές ή μεγαλύτερες συστάδες άσπρων σπιτιών στις κορυφές των λόφων ή τις πλαγιές των βουνών, άλλα έρημα και εγκαταλελειμμένα και άλλα ζωντανά και αναπτυσσόμενα.

Εξαιρετικά δείγματα παλιών κρητικών σπιτιών, αρχοντικών ή νεοκλασικών κτηρίων ή και μικρών συνόλων παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, μπορεί κανείς να δει σε όλα τα χωριά ή τις πόλεις της ανατολικής Κρήτης, όπως την Κριτσά, τους Πεύκους, την Ανατολή, τη Νεάπολη, τη Σητεία.